پيشگفتار [ كلام استاد دكتر مهدى محقق ] به نام خداوند جان و خرد چه حالست اين كه مدهوشند يكسر * كه پندارى كه خورده ستند هپيون « هپيون » فارسى كه به صورت « افيون » معرّب گرديده ، همان شيرهء خشخاش است كه امروزه آن را « ترياك » مىگويند و معرّب آن ترياق است به معنى ضدّ زهر ( پادزهر ) و اين مثل فارسى و عربى از امثال سائره است كه : تا ترياق از عراق آورند مار گزيده مرده باشد . حتّى إذا جاء التّرياق من العراق مات الملسوع . ترياق اكبر كه موثّرترين ترياق‌ها است از بيست و يك جزء تركيب مىشده كه مهم‌ترين آنها افيون بوده است و چون در هر ترياك يا ترياق يك جزء آن افيون بوده ، كم‌كم ترياك و افيون دو كلمهء مترادف پنداشته شده است . در كتاب‌هاى پزشكى كهن از انواع ترياق‌ها نام برده شده از جمله ترياق اكبر ، ترياق متروديطوس ( به نام يكى از شاهان كهن ) و ترياق فاروق كه خاقانى در اين بيت به آن اشاره كرده است : گر همه زهر است خلق از زهر خلق انديشه نيست * هر كه را ترياق فاروقش ز فرقان آمده و داروشناسان ، كلمه اخير را به « المفرّق بين البدن و السّمّ » تفسير كرده‌اند . بنا بر آنچه ياد شد اطلاق ترياك بر افيون از باب تسميهء الشّىء باسم جزئه بوده است . افيون كه به فرنگى آن را اپيوم Opium گويند جزئى از مجموعه‌هاى داروهاى مركبّه بوده و همواره مورد استفاده داروسازان قرار مىگرفته است . از آنجا كه خوردن آن موجب ديگرگونى حالت طبيعى مىشده و به قول برخى از فقها موجب « زوال عقل » مىگرديده ، حكم به حرمت آن داده‌اند و آن را در رديف « بنگ » و « حشيش » دانسته‌اند .